Varis Çorabı Nasıl Seçilir ve Doğru Giyilir?

Bası çorabı, toplardamar sorunlarında en sık önerilen ve en basit tedavi araçlarından biridir. Ancak
yanlış seçilen ya da yanlış giyilen çorap faydadan çok rahatsızlık verebilir. Bu yazıda varis
çorabı nasıl giyilir, nasıl seçilir ve kimler için uygun değildir, pratik bilgilerle anlatıyoruz.

Varis çorabı nasıl çalışır?

Kompresyon çorabı, bacağa dışarıdan kademeli bir basınç uygular. Basınç ayak bileğinde en yüksektir
ve yukarı doğru azalır. Bu kademeli basınç:

• genişlemiş toplardamarların çapını azaltır
• kanın kalbe doğru dönüşünü kolaylaştırır
• bacakta sıvı birikimini ve şişliği azaltır
• ağırlık, yorgunluk ve kramp hissini hafifletebilir

Çorap varisi ortadan kaldırmaz, ancak şikâyetleri azaltır ve bazı durumlarda hastalığın ilerlemesini
yavaşlatmaya yardımcı olur.

Kimlere önerilir?

• varis ve toplardamar yetmezliği şikâyetleri olanlar
• varis ameliyatı ya da lazer tedavisi sonrası dönemdeki hastalar; bkz.
  varis ameliyatı sonrası yazımız
• bacakta pıhtı geçirmiş olanlar (hekim önerisiyle)
• toplardamar yetmezliğine bağlı bacak yarası olanlar
• bypass sonrası bacağında şişlik olan bazı hastalar; bkz.
  bacak şişliği yazımız
• uzun süre ayakta çalışan ve şikâyeti olan kişiler

Kimler kullanmamalı?

Bası çorabı herkes için güvenli değildir. Aşağıdaki durumlarda hekim değerlendirmesi olmadan
kullanılmamalıdır:

• Bacak atardamar hastalığı: Atardamar dolaşımı zayıf olan kişilerde çorap,
  dokulara giden kanı daha da azaltabilir. Bu konuyu
  kritik bacak iskemisi yazımızda anlattık.
• ciddi kalp yetersizliğine bağlı şişlik
• ileri derecede his kaybı (örneğin diyabete bağlı sinir hasarı)
• bacakta enfeksiyon, açık yara ya da ciddi cilt hastalığı (özel bandajlar gerekebilir)
• çorap malzemesine alerji

Bu nedenle özellikle yüksek basınçlı çorap kullanmadan önce atardamar dolaşımının değerlendirilmesi
önerilir.

Varis çorabı basınç sınıfı

Çoraplar uyguladıkları basınca göre sınıflara ayrılır. Sınıflandırma ülkeden ülkeye değişebilir, ancak
genel mantık şöyledir:

• Hafif basınç: Yorgunluk ve hafif şişlik için; çoğu zaman eczanelerde satılan
  destek çorapları bu gruptadır.
• Orta basınç (sınıf 1-2): Varis ve toplardamar yetmezliğinde en sık önerilen
  aralık.
• Yüksek basınç (sınıf 3 ve üzeri): İleri toplardamar yetmezliği ve bazı lenfödem
  durumlarında, hekim önerisiyle.

Hangi sınıfın size uygun olduğuna hekiminiz karar verir. Daha yüksek basınç her zaman daha iyi
değildir; giyilemeyen çorap işe yaramaz.

Boy ve ölçü seçimi

• Diz altı, uyluk boyu ya da külotlu: Şikâyetlerin yerine göre seçilir. Çoğu hasta
  için diz altı çorap yeterlidir ve giymesi daha kolaydır.
• Ölçü: Ayak bileği, baldır ve gerekirse uyluk çevresi ile bacak uzunluğu ölçülür.
• Ölçü zamanı: Ölçüler sabah, bacaklar şişmeden alınmalıdır.
• Burun kısmı: Açık ya da kapalı burunlu seçenekler vardır; açık burun, parmak
  sorunları olanlarda rahatlık sağlayabilir.

Varis çorabı nasıl giyilir?

1. Sabah giyin: Yataktan kalkar kalkmaz, bacaklar şişmeden giymek en kolayıdır.
2. Çorabı ters çevirin: Elinizi çorabın içine sokun, topuk kısmını tutun ve çorabı
   topuğa kadar ters çevirin.
3. Ayağı yerleştirin: Ayağınızı çorabın ayak kısmına geçirin ve topuğun doğru yere
   oturduğundan emin olun.
4. Yavaşça yukarı açın: Çorabı küçük parçalar hâlinde, katlanmadan yukarı doğru
   açarak çekin. Üst kenardan asılarak çekmeyin.
5. Kırışıklıkları düzeltin: Avuç içinizle bacak boyunca bastırarak kumaşı eşit
   dağıtın. Kırışıklık, o bölgede fazla basınca yol açar.
6. Üst kenarı kıvırmayın: Kıvrılan kenar turnike gibi etki yapabilir.

Kauçuk eldivenler çorabı kavramayı kolaylaştırır. Giymekte zorlanan kişiler için giyme aparatları
bulunmaktadır. Çıkarırken çorabı üst kenardan tutup ters çevirerek aşağı doğru sıyırın.

Giymekte zorlananlar için ipuçları

Özellikle ileri yaştaki kişiler, eklem sorunları olanlar ya da kilo fazlalığı bulunanlar çorabı
giymekte zorlanabilir. Bu durum, çorabın bırakılmasının en sık nedenlerinden biridir. Şu öneriler
işe yarayabilir:

• Çorabı bir sandalyeye oturarak, ayağınızı alçak bir tabureye koyarak giyin.
• Ayağınıza önce ince, kaygan bir giyme yardımcısı geçirip çorabı onun üzerinden kaydırın.
• Metal çerçeveli giyme aparatları çorabı açık tutarak ayağı içine sokmayı kolaylaştırır.
• Cildiniz nemliyse biraz bekleyin; kuru cilde çorap daha kolay kayar.
• Fermuarlı ya da iki katmanlı modeller hakkında hekiminize danışın.
• Gerekirse bir aile üyesinden ya da bakım verenden yardım isteyin.

Bakım

• Çorabı sık yıkayın; yıkamak elastikiyetini korumasına yardımcı olur.
• Ilık suda, yumuşak deterjanla yıkayın; yumuşatıcı kullanmayın.
• Kalorifer üzerinde ya da doğrudan güneşte kurutmayın.
• İki çift bulundurarak dönüşümlü kullanın.
• Çoraplar zamanla basıncını kaybeder; genellikle birkaç ayda bir yenilenmesi önerilir.

Cilt bakımı

Çorap cildi kurutabilir. Akşam çorabı çıkardıktan sonra nemlendirici sürmek faydalıdır; sabah çorap
giymeden hemen önce krem sürmek ise kumaşa zarar verebilir. Ciltte kızarıklık, kaşıntı ya da yara
olursa kullanımı hekiminizle gözden geçirin. Bacak yaraları için
bacak yaraları yazımıza bakabilirsiniz.

Hekime başvurmanız gereken durumlar

• çorap giyince parmaklarda uyuşma, morarma ya da soğukluk
• ciltte yara ya da belirgin iz
• çoraba rağmen artan şişlik
• çorabı giyemeyecek kadar zorlanma

Sık sorulan sorular

Varis çorabıyla uyunur mu?

Genellikle gece çıkarılır. Bazı özel durumlarda, örneğin ameliyat sonrası ilk günlerde, gece de
giyilmesi istenebilir. Hekiminizin önerisine uyun.

Eczanedeki destek çorabı aynı şey mi?

Destek çorapları genellikle daha düşük basınç uygular. Varis tedavisinde gereken basınç sınıfını
hekiminiz belirler.

Çorap çok sıkıyor, normal mi?

Belirgin bir sıkılık hissi olabilir, ancak ağrı, uyuşma ya da renk değişikliği normal değildir.
Ölçü ve basınç sınıfı yeniden değerlendirilmelidir.

Yazın da giymeli miyim?

Şikâyetler sıcakta arttığı için yazın da faydalıdır. Daha ince ve nefes alan modeller tercih
edilebilir.