Triküspit Kapak Yetmezliği: Gözden Kaçan Kapak

Kalbin sağ tarafındaki triküspit kapak, uzun yıllar “unutulan kapak” olarak anılmıştır. Oysa
triküspit kapak yetmezliği sık görülür ve ilerlediğinde yaşam kalitesini belirgin
biçimde etkileyebilir. Bu yazıda hastalığın nedenlerini, belirtilerini ve günümüzdeki tedavi
seçeneklerini anlatıyoruz.

Triküspit kapak nerede ve ne işe yarar?

Triküspit kapak, kalbin sağ kulakçığı ile sağ ventrikülü arasında yer alır. Adı, genellikle üç
yaprakçıktan oluşmasından gelir. Vücuttan dönen kirli kan sağ kulakçıktan sağ ventriküle geçer ve
buradan akciğerlere pompalanır. Triküspit kapak, sağ ventrikül kasıldığında kanın geri kulakçığa
kaçmasını önler.

Kapak tam kapanmadığında kan geri kaçar. Bu da vücuttan kalbe dönen kanın yolunda bir basınç
artışına ve zamanla sağ kalbin genişlemesine yol açar.

Nedenleri

Triküspit yetmezliği çoğu zaman kapağın kendisinden değil, kalbin sağ tarafının genişlemesinden
kaynaklanır. Buna fonksiyonel yetmezlik denir.

• Sol kalp kapak hastalıkları: Özellikle mitral kapak hastalıkları akciğer
  basıncını artırarak sağ kalbi zorlar. Mitral kapak sorunları için
  mitral kapak sarkması yazımıza bakabilirsiniz.
• Akciğer damarlarında basınç artışı.
• Atriyal fibrilasyon: Uzun süreli ritim bozukluğu kulakçığı ve kapak halkasını
  genişletebilir.
• Sol kalp yetmezliği.

Daha az sıklıkla sorun kapağın kendisindedir. Buna birincil yetmezlik denir:

• romatizmal kalp hastalığı (ilgili yazımız)
• kapak enfeksiyonu, özellikle damar yoluyla madde kullananlarda
  (endokardit yazımız)
• kalp pili ya da şok cihazı tellerinin kapağa teması
• doğuştan kapak anomalileri
• göğüs travması ve bazı nadir hastalıklar

Belirtiler

Hafif triküspit yetmezliği sağlıklı kişilerde de görülebilir ve belirti vermez. Orta ve ciddi
yetmezlikte belirtiler genellikle vücutta sıvı birikimiyle ilgilidir. Bu belirtiler sağ kalp
yetmezliği olarak da bilinir:

• bacaklarda ve ayak bileklerinde şişlik (ödem)
• karında şişlik ve sıvı birikmesi
• sağ üst karın bölgesinde dolgunluk ve ağrı (karaciğerin büyümesine bağlı)
• iştahsızlık, erken doyma
• boyun damarlarında belirgin dolgunluk ve atım
• yorgunluk ve halsizlik
• çarpıntı

Tanı ve takip

Tanı ekokardiyografi ile konur. Yetmezliğin derecesi, kapak halkasının genişliği, sağ ventrikülün
boyutu ve işlevi ile akciğer basıncı değerlendirilir. Gerektiğinde yutak yoluyla eko, kalp MR’ı ya da
sağ kalp kateterizasyonu yapılabilir. Karaciğer ve böbrek fonksiyonları da kan tahlilleriyle
incelenir; çünkü uzun süreli sıvı birikimi bu organları etkileyebilir.

Triküspit yetmezliği tedavisi

İlaç tedavisi

İdrar söktürücüler, vücuttaki fazla sıvının atılmasına ve ödemin azalmasına yardımcı olur. Altta
yatan nedene yönelik tedavi, örneğin ritim bozukluğunun ya da akciğer basıncının kontrolü, önemlidir.
Tuz kısıtlaması da sıvı birikimini azaltır. Ancak ilaçlar kapağın kendisini düzeltmez.

Cerrahi tedavi

Triküspit kapak cerrahisi çoğu zaman sol kalp kapak ameliyatı sırasında birlikte yapılır. Mitral
kapak ameliyatı olacak hastada ciddi ya da ilerleme eğiliminde triküspit yetmezliği varsa, aynı
seansta onarım önerilir. Bunun nedeni, sonradan tek başına yapılacak triküspit ameliyatının daha
yüksek risk taşıyabilmesidir.

En sık uygulanan yöntem, genişlemiş kapak halkasını daraltan bir halka ile yapılan
onarımdır. Kapak yapısı onarıma uygun değilse kapak değişimi yapılabilir.

Tek başına triküspit ameliyatı

Daha önce sol kalp ameliyatı olmuş ve sonradan ciddi triküspit yetmezliği gelişen hastalarda tek
başına ameliyat gündeme gelebilir. Bu hastalarda karar, sağ ventrikülün işlevine, karaciğer ve böbrek
durumuna ve genel sağlık durumuna göre dikkatle verilir. Tekrar ameliyatların özellikleri için
ikinci kez kalp ameliyatı yazımıza bakabilirsiniz.

Ameliyat zamanlaması önemlidir. Sağ ventrikül çok zayıfladıktan ve diğer organlar etkilendikten
sonra yapılan ameliyatlarda risk artar. Bu nedenle ciddi yetmezliği olan hastaların takibi aksatılmamalıdır.

Kateterle yapılan yöntemler

Son yıllarda, cerrahi riski yüksek hastalarda kateterle triküspit kapak onarımı ve değişimi
yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemler seçilmiş hastalarda belirtileri azaltabilir. Uygunluk,
kapağın yapısına ve görüntüleme bulgularına göre kalp ekibi tarafından değerlendirilir.

Ameliyat sonrası süreç

Triküspit kapak onarımı ya da değişiminden sonra bacak şişliği ve karında sıvı birikimi çoğu hastada
haftalar içinde azalır. Karaciğer ve böbrek fonksiyonları da zamanla toparlanabilir. Kapak ameliyatı
sırasında kalbin iletim sistemi kapağa çok yakın olduğu için bazı hastalarda kalıcı kalp pili
gerekebilir. Ameliyat sonrası ilk günlerde ritim yakından izlenir.

Uzun dönemde idrar söktürücü ihtiyacı azalabilir, ancak dozlar kontrol muayenelerinde hekim
tarafından ayarlanır. Ekokardiyografi takipleriyle onarımın dayanıklılığı ve sağ ventrikülün işlevi
izlenir.

Günlük yaşamda dikkat edilecekler

• Her gün aynı saatte tartılın; hızlı kilo artışı sıvı birikimini gösterebilir.
• Tuz tüketimini azaltın.
• İdrar söktürücüleri önerildiği gibi kullanın, kendi başınıza bırakmayın.
• Otururken bacaklarınızı yükseltin.
• Kan tahlillerinizi ve ekokardiyografi kontrollerinizi aksatmayın.

Hekime başvurmanız gereken durumlar

• artan bacak ve karın şişliği
• birkaç gün içinde belirgin kilo artışı
• iştahın kesilmesi ve karın ağrısı
• idrar miktarında azalma
• ciltte ya da gözlerde sararma

Sık sorulan sorular

Ekokardiyografide hafif triküspit yetmezliği çıktı, sorun mu?

Hafif triküspit yetmezliği sağlıklı kişilerde de sık görülür ve genellikle sorun yaratmaz.
Hekiminiz takip gerekip gerekmediğini söyler.

Bacaklarımdaki şişlik kalpten mi?

Bacak şişliğinin birçok nedeni olabilir: toplardamar yetmezliği, böbrek hastalığı, ilaçlar ya da
kalp. Ayrımı muayene ve tetkiklerle hekim yapar.

Mitral ameliyatında triküspit de onarılmalı mı?

Ciddi ya da ilerleme eğiliminde triküspit yetmezliği varsa genellikle aynı seansta onarım önerilir.
Karar ekokardiyografi bulgularına göre verilir.

Kalp pili teli yetmezliğe yol açar mı?

Bazı hastalarda pil teli kapağın hareketini etkileyebilir. Pil takıldıktan sonra yeni başlayan
şişlik ya da nefes darlığı olursa hekiminize bildirin.