İkinci Kez Kalp Ameliyatı: Tekrar Ameliyat Neden Farklıdır?

Kalp ameliyatı geçirmiş bazı hastalarda, yıllar sonra yeniden ameliyat gerekebilir. İkinci kalp
ameliyatı, ilkine göre daha fazla hazırlık ve deneyim isteyen bir süreçtir. Bu yazıda tekrar
ameliyatın hangi durumlarda gerektiğini, neden farklı olduğunu ve riskleri azaltmak için neler
yapıldığını anlatıyoruz.

Hangi durumlarda tekrar ameliyat gerekir?

• Biyolojik kapağın yıpranması: En sık nedenlerden biridir. Bkz.
  protez kapak sorunları yazımız.
• Mekanik kapakta pıhtı ya da kaçak.
• Protez kapak enfeksiyonu.
• Bypass greftlerinde daralma ya da yeni damar darlıkları (tekrar bypass).
• Başka bir kapakta hastalık gelişmesi: Örneğin mitral ameliyatından yıllar sonra
  triküspit yetmezliği. Bkz. triküspit yetmezliği
  yazımız.
• Aortta genişleme: Özellikle önceden kapak ameliyatı olmuş hastalarda.
• Onarılan kapakta kaçağın yeniden başlaması.
• Doğuştan kalp hastalığı nedeniyle çocuklukta ameliyat olmuş yetişkinler.

Tekrar ameliyat neden farklıdır?

İlk ameliyattan sonra kalp ile göğüs kemiği arasında ve kalbin çevresinde yapışıklıklar
oluşur. Bu, vücudun doğal iyileşme sürecinin bir sonucudur. İkinci ameliyatta bu yapışıklıkların
dikkatle ayrılması gerekir. Bu işlem zaman alır ve bazı riskler taşır:

• göğüs kemiği yeniden açılırken, kemiğe yapışmış kalbin ya da büyük damarların zarar görme riski
• yapışıklıkların ayrılmasına bağlı daha fazla kanama
• daha önce yapılmış ve hâlâ çalışan bypass greftlerinin zarar görme riski
• daha uzun ameliyat süresi

Kanama riskinin yönetimi hakkında bilgi için
kan nakli yazımıza bakabilirsiniz.

Riskler

Tekrar ameliyatlarda risk genellikle ilk ameliyata göre daha yüksektir. EuroSCORE gibi risk
hesaplamalarında önceki kalp ameliyatı ayrı bir risk etkeni olarak yer alır. Risk hesabı hakkında
EuroSCORE yazımızda bilgi bulabilirsiniz.

Riski etkileyen diğer önemli etkenler şunlardır:

• ameliyatın aciliyeti
• kalbin pompalama gücü
• hastanın yaşı ve genel durumu
• önceki ameliyat sayısı
• göğüs kemiğine yakın seyreden çalışır durumdaki bypass greftleri
• daha önce göğüs bölgesine ışın tedavisi almış olmak

Deneyimli merkezlerde, planlı yapılan tekrar ameliyatların sonuçları günümüzde oldukça iyidir.
Önemli olan ameliyatın, hastanın durumu çok kötüleşmeden planlanmasıdır.

Ameliyat öncesi hazırlık

Tekrar ameliyatlarda planlama, ilk ameliyata göre daha ayrıntılıdır:

• Bilgisayarlı tomografi: Kalbin, büyük damarların ve bypass greftlerinin göğüs
  kemiğine olan mesafesini gösterir. Bu bilgi, güvenli giriş yolunun planlanmasında çok değerlidir.
• Önceki ameliyat raporu: Hangi işlemlerin yapıldığı, hangi greft ve kapakların
  kullanıldığı bilinmelidir. Eski raporlarınızı saklayın ve ekibe iletin.
• Anjiyografi: Bypass greftlerinin ve koroner damarların durumunu gösterir.
• Kan ürünlerinin hazırlanması.
• Alternatif giriş yolları: Gerekirse ameliyat, kasık damarlarından kalp-akciğer
  makinesine bağlanarak başlatılabilir ya da göğsün yan tarafından küçük bir kesiyle yapılabilir.

Ameliyatsız alternatifler

Tekrar ameliyatın riskli olduğu bazı hastalarda kateterle yapılan işlemler bir seçenek olabilir:

• Kapak içinde kapak: Yıpranmış biyolojik kapağın içine kateterle yeni kapak
  yerleştirilmesi.
• Stent: Daralmış bypass greftlerine ya da koroner damarlara stent uygulanması.
• Kaçak kapatma: Kapak çevresi kaçağın kateterle kapatılması.
• Kateterle mitral ya da triküspit onarımı: Seçilmiş hastalarda.

Bu yöntemler her hastaya uygun değildir. Karar, kardiyolog ve kalp cerrahından oluşan bir kalp ekibi
tarafından verilir.

Ameliyat günü neler farklıdır?

Tekrar ameliyatlarda ekip, göğüs kemiği açılmadan önce güvenlik önlemleri alır. Ciltten kalbe
ulaşılamadığı durumlar için dışarıdan uygulanabilen şok pedleri yerleştirilir. Kan ürünleri
ameliyathanede hazır bekletilir. Gerekirse, göğüs açılmadan önce kasık damarları aracılığıyla
kalp-akciğer makinesine bağlanılır; böylece yapışıklıklar ayrılırken olası bir kanamada dolaşım
güvence altına alınmış olur.

Göğüs kemiği özel bir testereyle, altındaki dokulara zarar vermemeye özen gösterilerek açılır.
Yapışıklıklar sabırla ve yalnızca gerektiği kadar ayrılır. Çalışan eski bypass greftleri korunur.
Bu dikkatli yaklaşım nedeniyle ameliyat süresi ilk ameliyata göre uzun olabilir; bu, bekleyen
aileler için önceden bilinmesi gereken bir durumdur.

Ameliyat sonrası iyileşme

Tekrar ameliyatlardan sonra iyileşme, ilk ameliyata benzer biçimde ilerler, ancak bazı hastalarda
yoğun bakımda ve hastanede kalış biraz daha uzun sürebilir. Göğüs kemiğinin iyileşmesi için
gereken önlemler aynıdır. Erken hareket, nefes egzersizleri ve beslenme bu dönemde de önemlidir.

Tekrar ameliyat riskini azaltmak için

• Kontrol muayenelerini aksatmayın; kapak ve greftlerdeki sorunlar erken fark edilir.
• Biyolojik kapağınız varsa eko takiplerinizi düzenli yaptırın.
• Mekanik kapağınız varsa INR değerinizi hedefte tutun.
• Bypass sonrası kolesterol, tansiyon ve şeker kontrolüne özen gösterin, sigarayı tamamen bırakın.
• Ağız ve diş sağlığınıza dikkat edin.
• Ameliyat raporlarınızı ve kapak kartınızı saklayın.

Karar verirken sorulacak sorular

• Tekrar ameliyat neden gerekiyor, beklemek mümkün mü?
• Kateterle yapılabilecek bir işlem benim için uygun mu?
• Benim durumumda risk ne kadar?
• Ameliyat hangi yoldan yapılacak?
• İyileşme süresi ne kadar olacak?
• Ekibin tekrar ameliyatlardaki deneyimi nedir?
• Ameliyat ertelenirse hangi belirtilere dikkat etmeliyim?
• Önceki ameliyatımın raporlarından hangilerini getirmeliyim?

Sık sorulan sorular

İkinci kalp ameliyatı çok mu riskli?

Risk genellikle ilkine göre daha yüksektir, ancak deneyimli merkezlerde planlı yapılan tekrar
ameliyatların sonuçları iyidir. Size özel risk, tetkiklere göre hesaplanır.

Eski ameliyat raporlarım neden önemli?

Hangi kapak ya da greftin kullanıldığını bilmek, yeni ameliyatın güvenle planlanmasını sağlar.

Tekrar bypass yerine stent olabilir mi?

Bazı hastalarda olabilir. Damar ve greft yapısına göre kalp ekibi karar verir.

İyileşme ilk ameliyattan daha mı uzun sürer?

Bazı hastalarda biraz daha uzun sürebilir. Genel iyileşme adımları ilk ameliyatla benzerdir.