Mitral Kapak Sarkması Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?

Ekokardiyografi raporunda “mitral kapak sarkması” ifadesini görmek birçok kişiyi endişelendirir.
Oysa mitral kapak sarkması olan kişilerin büyük çoğunluğu hiçbir sorun yaşamaz ve
yalnızca takip edilir. Az sayıda kişide ise zamanla ciddi kaçak gelişebilir ve ameliyat gerekebilir.
Bu yazıda farkı ve ameliyat kararını anlatıyoruz.

Mitral kapak nedir?

Mitral kapak, kalbin sol kulakçığı ile sol ventrikülü arasında yer alan iki yaprakçıklı bir kapaktır.
Sol ventrikül kasıldığında mitral kapak kapanır ve kanın geri, kulakçığa kaçmasını önler. Yaprakçıklar,
kordon adı verilen ince bağlarla ventrikül duvarına tutunur. Bu yapı, paraşütün iplerine benzer
biçimde kapağın geriye doğru devrilmesini engeller.

Mitral valv prolapsusu nedir?

Mitral valv prolapsusu, yani mitral kapak sarkması, kalp kasıldığında yaprakçıklardan birinin ya da
ikisinin sol kulakçığa doğru olağandan fazla esnemesidir. Yaprakçıklarda doku daha gevşek ve kalın
olabilir. Sarkma tek başına sorun yaratmayabilir. Ancak yaprakçıklar tam birleşemezse kan geri kaçar;
buna mitral yetmezliği denir.

Toplumda yüz kişiden birkaçında görülür. Kadınlarda biraz daha sık saptanır, ancak ciddi kaçak
erkeklerde ve ileri yaşta daha sık gelişir.

Belirtiler

Çoğu kişide belirti yoktur ve durum rutin muayenede duyulan bir tık sesi ya da üfürüm sayesinde fark
edilir. Bazı kişilerde şu şikâyetler görülebilir:

• çarpıntı, kalbin tekleme hissi
• göğüste tanımlanması zor rahatsızlık
• yorgunluk
• kaygı hissi

Bu şikâyetlerin sarkmayla ilişkisi her zaman net değildir. Ciddi kaçak geliştiğinde ise eforla nefes
darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı ve ileri durumlarda bacaklarda şişlik ortaya çıkabilir.

Tanı ve takip

Tanı ekokardiyografi ile konur. Hangi yaprakçığın ne kadar sarktığı, kaçağın derecesi, sol kulakçık ve
sol ventrikülün boyutları, kalbin pompalama gücü ve akciğer basıncı değerlendirilir. Kapağın yapısını
ayrıntılı görmek ve onarıma uygunluğu belirlemek için yutak yoluyla eko yapılabilir.

• Kaçak yok ya da hafifse: Takip aralıkları uzundur.
• Orta derecede kaçak varsa: Daha sık takip gerekir.
• Ciddi kaçak varsa: Yakın takip ve ameliyat değerlendirmesi yapılır.

Ritim bozukluğu şikâyeti olan hastalarda Holter kaydı gibi ritim tetkikleri de istenebilir.

Mitral sarkma ne zaman ameliyat gerektirir?

Ameliyat kararı sarkmanın kendisine değil, kaçağın ciddiyetine ve kalbe etkisine göre
verilir. Ciddi mitral yetmezliğinde ameliyat genellikle şu durumlarda önerilir:

• kaçağa bağlı belirtilerin ortaya çıkması
• belirti olmasa bile kalbin pompalama gücünün azalmaya başlaması
• belirti olmasa bile sol ventrikülün belirli ölçülerin üzerinde genişlemesi
• yeni başlayan atriyal fibrilasyon
• akciğer basıncının yükselmesi
• belirtisiz hastalarda, kapağın onarılma olasılığı çok yüksek ve ameliyat riski düşük olduğunda,
  deneyimli merkezlerde erken onarım

Kalp kalıcı olarak zarar görmeden yapılan ameliyatın uzun dönem sonuçları daha iyidir. Bu nedenle
ciddi kaçağı olan kişilerde şikâyet beklenmemeli, takipler aksatılmamalıdır.

Tamir mi, değişim mi?

Mitral kapak sarkmasına bağlı kaçakta tercih edilen yöntem kapak tamiridir. Hastanın
kendi kapağı korunur; sarkan bölüm düzeltilir, kopmuş ya da uzamış kordonlar yenilenir ve genişlemiş
kapak halkası bir halka ile desteklenir. Tamirin avantajları şunlardır:

• kalbin pompalama işlevinin daha iyi korunması
• çoğu hastada ömür boyu kan sulandırıcı gerektirmemesi
• protez kapağa bağlı sorunların önlenmesi
• uzun dönemde iyi sonuçlar

Kapak tamire uygun değilse kapak değişimi yapılır. Tamirin başarısı kapağın yapısına ve ekibin
deneyimine bağlıdır. Bazı hastalarda ameliyat küçük kesilerle yapılabilir. Cerrahi riski yüksek ve
anatomisi uygun hastalarda kateterle yapılan kapak onarım yöntemleri de değerlendirilebilir.

Ritim bozukluğu ve mitral sarkma

Mitral kapak sarkması olan kişilerde tekleme hissi ve kısa süreli çarpıntılar sık görülür ve çoğu
zaman zararsızdır. Ciddi kaçağı olan hastalarda ise sol kulakçığın genişlemesine bağlı olarak atriyal
fibrilasyon gelişebilir. Çok nadir olarak, yaprakçıkları belirgin biçimde kalınlaşmış ve kapak
halkasında yapısal değişiklikleri olan bazı kişilerde daha ciddi ritim bozuklukları görülebilir.
Bayılma ya da uzun süren çarpıntı yaşayan hastalarda bu nedenle ayrıntılı ritim değerlendirmesi
yapılır.

Ameliyat sonrası

Tamir sonrasında kapağın işlevi ameliyat sırasında ve sonrasında ekokardiyografi ile kontrol edilir.
Uzun dönemde düzenli eko takibi sürdürülür. Takip planı için
kontrol takvimi yazımıza bakabilirsiniz. Mitral
kapak hastalarında triküspit kapak da etkilenebilir; bu konuyu
triküspit yetmezliği yazımızda anlattık.

Günlük yaşam

• Kaçağı olmayan ya da hafif olan kişiler normal yaşamlarını ve sporlarını sürdürebilir.
• Kafein, alkol ve uykusuzluk çarpıntıyı artırıyorsa azaltmak yardımcı olabilir.
• Ağız ve diş sağlığına özen gösterin; kapak enfeksiyonu hakkında bilgi için
  endokardit yazımıza bakabilirsiniz.
• Tansiyonunuzu kontrol altında tutun.
• Ciddi kaçağı olan kişiler yoğun egzersiz öncesinde hekimine danışmalıdır.

Mitral kapak hastalığının başka bir nedeni olan romatizmal hastalık için
romatizmal kapak hastalığı yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Mitral kapak sarkması tehlikeli mi?

Çoğu kişide tehlikeli değildir ve yalnızca takip gerekir. Ciddi kaçak gelişen az sayıda kişide
ameliyat gündeme gelir.

Şikâyetim yok, ameliyat neden öneriliyor?

Ciddi kaçakta kalp belirti vermeden genişleyip zayıflayabilir. Belirli ölçümlere ulaşıldığında
erken onarım uzun dönem sonuçları iyileştirir.

Kapağım tamir edilebilir mi?

Sarkmaya bağlı kaçakta kapakların büyük çoğunluğu deneyimli ellerde tamir edilebilir. Uygunluk
ayrıntılı eko ile belirlenir.

Spor yapabilir miyim?

Kaçak yoksa ya da hafifse çoğu spor uygundur. Ciddi kaçak ya da ritim sorunu varsa egzersiz
türünü hekiminizle belirleyin.