Mekanik Kapak Sonrası INR Takibi: Günlük Yaşam Rehberi

Mekanik kalp kapakları çok dayanıklıdır, ancak üzerlerinde pıhtı oluşmaması için ömür boyu kan
sulandırıcı kullanmak gerekir. Bu tedavinin güvenli olması, INR adı verilen
tahlilin düzenli takibine bağlıdır. Bu yazıda mekanik kapak INR takibi, beslenme, ilaç etkileşimleri
ve günlük yaşamda dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz.

Mekanik kapakta neden kan sulandırıcı gerekir?

Mekanik kapaklar metal ve karbon bazlı dayanıklı malzemelerden yapılır. Kan bu yüzeylerle temas
ettiğinde pıhtılaşmaya eğilimlidir. Kapak üzerinde oluşan pıhtı kapağın hareketini engelleyebilir ya
da kopup beyne giderek inmeye neden olabilir. Bu nedenle mekanik kapaklı hastalarda, pıhtılaşmayı
azaltan ve K vitamini antagonisti olarak bilinen bir ilaç grubu kullanılır.

Yeni kuşak ağızdan kan sulandırıcıların bazıları başka durumlarda yaygın olarak kullanılsa da mekanik
kapaklı hastalarda uygun değildir. Bu nedenle bu hastalarda INR takibi gerektiren tedavi sürdürülür.
Mekanik ve biyolojik kapak sorunları hakkında bilgi için
protez kapak sorunları yazımıza bakabilirsiniz.

INR nedir?

INR, kanın pıhtılaşma süresini ölçen bir tahlildir. Kan sulandırıcı kullanmayan bir kişide INR
değeri yaklaşık 1 civarındadır. Kan sulandırıcı kullanan hastalarda bu değer belirli bir hedef
aralıkta tutulmaya çalışılır.

• INR hedefin altındaysa: Kan yeterince sulandırılmamıştır, pıhtı riski artar.
• INR hedefin üzerindeyse: Kan fazla sulandırılmıştır, kanama riski artar.

Hedef aralık; kapağın türüne, yerine (aort ya da mitral) ve hastanın diğer risk etkenlerine göre
hekim tarafından belirlenir. Kendi hedef aralığınızı öğrenin ve not edin.

INR ne sıklıkla ölçülür?

Ameliyattan sonraki ilk haftalarda doz ayarı yapılırken INR sık ölçülür. Değerler dengeye oturduktan
sonra ölçüm aralığı uzatılabilir. Ancak şu durumlarda ek ölçüm gerekir:

• yeni bir ilaç başlandığında ya da bir ilaç kesildiğinde
• antibiyotik kullanımı sırasında
• ishal, kusma ya da ateşli hastalık geçirirken
• beslenme düzeninde belirgin değişiklik olduğunda
• kanama ya da morarma fark edildiğinde
• planlı bir işlem öncesinde

Bazı hastalar, uygun eğitim aldıktan sonra evde parmak ucundan ölçüm yapan cihazlar kullanabilir.
Bu yöntemin sizin için uygun olup olmadığını hekiminize sorun.

İlacı doğru kullanmak

• İlacı her gün aynı saatte alın.
• Dozu atlarsanız, ne yapmanız gerektiğini önceden hekiminize sorun; iki dozu birden almayın.
• Doz değişikliklerini bir deftere ya da INR kartına kaydedin.
• Tabletlerin farklı dozlarda ve renklerde olabileceğini unutmayın; eczaneden aldığınız kutuyu
  kontrol edin.
• İlacı hiçbir zaman kendi başınıza kesmeyin ya da dozunu değiştirmeyin.

Beslenme: yasak değil, denge

K vitamini, bu ilacın etkisini azaltır. Ispanak, pazı, lahana, brokoli, maydanoz ve roka gibi yeşil
yapraklı sebzeler K vitamini açısından zengindir. Ancak bu besinleri tamamen bırakmak gerekmez.
Önemli olan her hafta benzer miktarda tüketmek, ani artış ya da azalışlardan
kaçınmaktır. Doz, sizin olağan beslenme düzeninize göre ayarlanır.

Diyet programlarına başlamadan, bir süreliğine hiç sebze yemediğiniz dönemlerde ya da iştahınız
belirgin biçimde değiştiğinde INR ölçümünüzü sıklaştırın. İştahsızlık dönemiyle ilgili öneriler için
iştahsızlık yazımıza bakabilirsiniz.

• Alkol INR’yi değiştirebilir; mümkünse kaçının.
• Greyfurt, yaban mersini suyu ve bazı bitki çayları etkileşim yapabilir; düzenli tüketmeden önce
  danışın.
• Yeşil çay ve bazı takviyeler K vitamini içerebilir.

İlaç ve takviye etkileşimleri

Bu ilaç çok sayıda ilaçla etkileşir. Antibiyotikler, mantar ilaçları, bazı ritim ilaçları, bazı
kolesterol ilaçları, bazı ağrı kesiciler ve bitkisel ürünler INR’yi yükseltebilir ya da düşürebilir.

• Her hekime ve eczacıya mekanik kapağınız olduğunu ve kan sulandırıcı kullandığınızı söyleyin.
• Reçetesiz ağrı kesici almadan önce danışın; bazıları kanama riskini artırır.
• Bitkisel ürün ve vitamin takviyelerini kendi başınıza başlamayın.

İlaç düzenlemesinin genel mantığını ameliyat öncesi ilaçlar
yazımızda anlattık.

Diş, ameliyat ve diğer işlemler

Diş çekimi, endoskopi ya da başka bir ameliyat gerektiğinde kan sulandırıcının nasıl düzenleneceğine
kalp hekiminiz ve işlemi yapacak hekim birlikte karar verir. Bazı küçük işlemler ilaç kesilmeden
yapılabilir; bazılarında geçici olarak iğne şeklinde kan sulandırıcıya geçilir. Mekanik kapaklı
hastalarda ilacın kesilmesi pıhtı riski taşıdığı için bu süreç dikkatle planlanır.

Gebelik planı

Mekanik kapaklı kadınlarda gebelik, kan sulandırıcı tedavisi açısından özel planlama gerektirir. Bazı
ilaçlar bebeği etkileyebilir, ilaç değişiklikleri ise kapak pıhtısı riskini artırabilir. Gebelik
düşünen hastaların bunu önceden kalp hekimi ve kadın doğum uzmanıyla konuşması çok önemlidir.

Günlük yaşam önerileri

• Yanınızda kan sulandırıcı kullandığınızı belirten bir kart taşıyın.
• Yumuşak diş fırçası ve elektrikli tıraş makinesi kullanın.
• Düşme ve yaralanma riski yüksek sporlardan kaçının.
• Seyahatlerde ilaçlarınızı el bagajında taşıyın ve uzun seyahatlerde INR ölçümünü planlayın.
• Kontrollerinizi aksatmayın; takvim için
  kontrol takvimi yazımıza bakabilirsiniz.

Hekime başvurmanız gereken durumlar

• kolay morarma, diş eti ya da burun kanamasının artması
• idrarda kan ya da koyu renk
• adet kanamasının belirgin artması
• INR değerinin hedef aralığın dışında çıkması
• kapak seslerinde değişiklik fark etme

Sık sorulan sorular

Yeşil yapraklı sebzeleri hiç yememeli miyim?

Hayır. Önemli olan her hafta benzer miktarda tüketmektir. Ani değişiklikler INR’yi etkiler.

Mekanik kapakla yeni kuşak kan sulandırıcıları kullanabilir miyim?

Hayır. Bu ilaçlar mekanik kapaklı hastalarda uygun değildir. Tedaviniz hekiminizin belirlediği
şekilde sürmelidir.

Dozumu unuttum, ne yapmalıyım?

İki dozu birden almayın. Bu durumda ne yapmanız gerektiğini önceden hekiminize sorun ve bir
sonraki INR ölçümünüzde bunu belirtin.

INR değerim neden sürekli değişiyor?

Beslenme, yeni ilaçlar, hastalıklar ve alkol INR’yi etkileyebilir. Değişkenlik sürüyorsa
hekiminizle nedenlerini birlikte değerlendirin.