Kalp Ameliyatında Anestezi: En Çok Merak Edilen Sorular

Kalp ameliyatında anestezi, hastaların en çok merak ettiği ve en çok çekindiği konulardan biridir.
“Uyanabilecek miyim?”, “Bir şey hisseder miyim?” gibi sorular son derece doğaldır. Bu yazıda kalp
ameliyatlarında anestezinin nasıl planlandığını ve ameliyat boyunca neler olduğunu sade bir dille
anlatıyoruz.

Kalp anestezisi neden ayrı bir uzmanlık gerektirir?

Kalp ameliyatlarında anestezi ekibi yalnızca hastayı uyutmakla kalmaz. Ameliyat boyunca tansiyonu,
kalp ritmini, kan dolaşımını, vücut ısısını, kan şekerini ve pıhtılaşma dengesini yakından izler ve
yönetir. Kalp-akciğer makinesi kullanılan ameliyatlarda bu makineyi çalıştıran perfüzyon ekibiyle
birlikte çalışır.

Bu nedenle kalp ameliyatlarında görev alan anestezi hekimleri, kalp ve dolaşım fizyolojisi konusunda
özel deneyime sahiptir. Ameliyat süresince hastanın başından ayrılmazlar.

Anestezi öncesi görüşme

Ameliyattan önce anestezi hekimi sizinle bir görüşme yapar. Bu görüşmede şu konular sorulur:

• daha önce geçirdiğiniz ameliyatlar ve anesteziye verdiğiniz yanıt
• ailede anesteziyle ilgili bilinen bir sorun olup olmadığı
• ilaç ve besin alerjileri
• kullandığınız ilaçlar, bitkisel ürünler ve takviyeler
• sigara ve alkol kullanımı
• horlama, uyku apnesi, diş protezi, sallanan dişler, boyun hareketlerinde kısıtlılık
• reflü, akciğer hastalıkları ve böbrek hastalıkları

Bu bilgiler, size en uygun anestezi planının yapılması için gereklidir. Görüşme aynı zamanda
kafanızdaki soruları sormanız için iyi bir fırsattır. Onam formunu imzalamadan önce anlamadığınız
her noktayı açıkça sorun.

Ameliyattan önce aç kalma

Anestezi sırasında mideden akciğerlere içerik kaçmasını önlemek için ameliyattan önce belirli bir
süre yemek ve içmek kısıtlanır. Size ne zamandan sonra yiyip içmeyeceğiniz ve hangi ilaçları küçük
bir yudum suyla alacağınız ayrıca bildirilir. Bu talimatlara uymak güvenliğiniz için önemlidir.
Sakız çiğnemek ve sigara içmek de bu dönemde uygun değildir.

Ameliyat günü neler olur?

Ameliyathaneye alındığınızda önce kalp ritminizi, oksijen düzeyinizi ve tansiyonunuzu izleyen
bağlantılar yapılır. Kolunuzdaki damar yolundan sakinleştirici ilaçlar verilebilir. Ardından
atardamara yerleştirilen ince bir kateterle tansiyon her saniye takip edilmeye başlanır.

Anestezi ilaçları verildikten sonra kısa sürede derin bir uykuya dalarsınız. Uyuduktan sonra
solunumunuzu destekleyen bir tüp yerleştirilir. Boyundaki büyük bir toplardamara da ilaç ve sıvı
vermek için bir kateter takılır. Kalbin çalışmasını ameliyat boyunca değerlendirmek için yutak
yoluyla yerleştirilen bir ultrason probu (transözofageal eko) kullanılabilir. Bunların hiçbirini
hissetmezsiniz.

Ameliyat sırasında bir şey hisseder miyim?

Genel anestezi altındaki hasta ağrı hissetmez ve ameliyatı hatırlamaz. Ameliyat sırasında
uyanıklık çok nadir görülen bir durumdur. Anestezi ekibi, anestezinin derinliğini ilaç dozları ve
gerektiğinde beyin aktivitesini izleyen cihazlarla takip eder.

Genel anestezi riskleri

Modern anestezi oldukça güvenli olsa da her tıbbi işlem gibi bazı riskler taşır. Kalp
ameliyatlarında bu riskler çoğu zaman anestezinin kendisinden çok, altta yatan kalp hastalığı ve
ameliyatın büyüklüğüyle ilişkilidir. Olası sorunlardan bazıları şunlardır:

• boğaz ağrısı ve ses kısıklığı (solunum tüpüne bağlı, genellikle birkaç günde geçer)
• bulantı ve kusma
• diş hasarı (özellikle sallanan dişlerde)
• ilaçlara alerjik tepki
• tansiyon ve ritim dalgalanmaları
• ameliyat sonrası geçici kafa karışıklığı
• nadiren akciğer, böbrek ya da sinir sistemiyle ilgili ciddi komplikasyonlar

İleri yaş, sigara kullanımı, akciğer hastalığı, böbrek yetmezliği ve diyabet bu riskleri
artırabilir. Sigarayı bırakmanın neden önemli olduğunu
sigara yazımızda anlattık.

Anestezi sonrası uyanma

Kalp ameliyatlarından sonra hastalar çoğunlukla ameliyathanede değil, yoğun bakımda uyandırılır.
Uyanma kademeli olarak gerçekleşir. İlk uyandığınızda boğazınızda solunum tüpü olabilir; bu
konuşmanızı engeller ama nefes almanıza yardım eder. Tüp, kendi başınıza yeterli nefes
alabildiğinizde çıkarılır. Bu süreci
solunum cihazı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Uyandıktan sonra bir süre sersemlik, üşüme, ağız kuruluğu ve zaman kavramında karışıklık olabilir.
Bazı hastalarda, özellikle ileri yaşta, birkaç gün süren kafa karışıklığı görülebilir. Bununla ilgili
bilgileri deliryum yazımızda bulabilirsiniz.

Anestezi ekibine sorabileceğiniz sorular

• Ameliyat sabahı hangi ilaçlarımı alacağım?
• Ne zamandan itibaren yiyip içmemem gerekiyor?
• Ameliyattan sonra nerede ve yaklaşık ne zaman uyanacağım?
• Uyandığımda solunum tüpü olacak mı, olursa nasıl iletişim kuracağım?
• Ağrım olursa nasıl bildireceğim, hangi yöntemler kullanılacak?
• Benim durumuma özel ek riskler var mı?

Solunum tüpü takılıyken konuşamayacağınız için, uyanınca baş sallama ya da el sıkma gibi basit
işaretlerle iletişim kurmanız istenebilir. Bunu önceden bilmek, uyanma anındaki kaygıyı azaltır.
Yoğun bakım hemşireleri bu dönemde sürekli yanınızdadır.

Ağrı kontrolü

Ameliyat sonrası ağrı, anestezi ekibinin önceliklerinden biridir. Ağrınızı sayılarla ya da
kelimelerle ifade etmeniz istenecektir. İyi kontrol edilen ağrı, derin nefes almanızı, öksürmenizi
ve erken hareket etmenizi kolaylaştırır. Ağrınızı dile getirmekten çekinmeyin.

Sık sorulan sorular

Kalp ameliyatında bölgesel anestezi yapılabilir mi?

Açık kalp ameliyatları genel anestezi altında yapılır. Bazı damar ameliyatlarında ve kapalı
yöntemlerde farklı anestezi seçenekleri kullanılabilir. Sizin için uygun yöntemi anestezi
hekiminiz belirler.

Ameliyattan sonra ne zaman uyanırım?

Çoğu hasta ameliyattan sonraki birkaç saat içinde yoğun bakımda uyandırılır. Bu süre ameliyatın
türüne ve hastanın durumuna göre değişir.

Daha önce anestezide sorun yaşadım, söylemeli miyim?

Mutlaka söyleyin. Önceki deneyimleriniz ve ailenizde anesteziyle ilgili bilinen durumlar, planı
doğrudan etkileyebilir.

Protez dişlerimi çıkarmam gerekir mi?

Genellikle evet. Hareketli protezler, lensler, takılar ve takma saçlar ameliyattan önce çıkarılır.
Size hangi eşyaları çıkarmanız gerektiği ayrıca söylenir.