Endokardit: Kalp Kapağı İltihabı Belirtileri ve Korunma

Endokardit, kalbin iç yüzeyinin ve özellikle kalp kapaklarının enfeksiyonudur. Görece nadir görülür
ama ciddi bir hastalıktır ve erken tanı hayat kurtarır. Endokardit belirtileri çoğu zaman grip gibi
silik başlar. Bu yazıda hastalığın nedenlerini, belirtilerini, tedavisini ve korunma yollarını
anlatıyoruz.

Endokardit nedir?

Kan dolaşımına karışan bakteriler ya da daha nadiren mantarlar, kalp kapaklarına tutunarak burada
çoğalabilir. Kapak üzerinde enfekte bir kitle oluşur. Bu kitle kapağı tahrip edebilir, kapakta
delik ya da kaçak oluşturabilir, parçalar koparak beyin, böbrek, dalak gibi organlara gidebilir.

Sağlıklı kapaklarda endokardit nadirdir. Hastalık çoğunlukla önceden hasar görmüş kapaklarda ya da
protez kapaklarda gelişir.

Kimler risk altında?

• protez kalp kapağı olanlar ya da kapak onarımında halka kullanılanlar
• daha önce endokardit geçirmiş olanlar
• bazı doğuştan kalp hastalıkları olanlar
• romatizmal kapak hastalığı, biküspit aort kapağı gibi kapak sorunları olanlar
• kalp pili ya da şok cihazı taşıyanlar
• damar yoluyla madde kullananlar
• diyaliz hastaları ve uzun süreli damar yolu kateteri olanlar
• bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler
• ağız ve diş sağlığı kötü olanlar

Protez kapaklarla ilgili diğer sorunlar için
protez kapak sorunları yazımıza bakabilirsiniz.

Bakteriler kana nasıl karışır?

Bakteriler çoğu zaman günlük hayatta bile, örneğin diş fırçalarken, kısa süreli olarak kana karışır.
Ağızdaki diş ve diş eti hastalıkları bu durumu artırır. Deri enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları,
damar yolu kateterleri ve bazı tıbbi işlemler de bakterilerin kana girmesine yol açabilir. Bu nedenle
ağız sağlığı endokardit korunmasında merkezi bir yere sahiptir; ayrıntılar için
diş kontrolü yazımıza bakabilirsiniz.

Endokardit belirtileri

Belirtiler günler ya da haftalar içinde yavaş gelişebilir ya da daha hızlı ve ağır seyredebilir:

• açıklanamayan, uzun süren ya da tekrarlayan ateş
• titreme, gece terlemesi
• halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı
• eklem ve kas ağrıları
• yeni ortaya çıkan ya da değişen kalp üfürümü
• nefes darlığı, bacaklarda şişlik
• tırnak altında çizgi şeklinde küçük kanamalar, ciltte küçük kırmızı noktalar
• parmak uçlarında hassas küçük şişlikler
• inme belirtileri ya da ani görme kaybı

Risk grubundaki birinde açıklanamayan ateş, antibiyotik başlanmadan önce mutlaka değerlendirilmelidir.
Rastgele başlanan antibiyotikler hastalığın belirtilerini baskılayıp tanıyı geciktirebilir.

Tanı

• Kan kültürü: Farklı zamanlarda alınan kan örneklerinde bakteri aranır. En önemli
  tetkiklerden biridir.
• Ekokardiyografi: Kapaktaki enfekte kitle, kapak hasarı ve apse aranır. Göğüs
  üzerinden yapılan eko yeterli olmazsa yutak yoluyla eko yapılır.
• Diğer görüntülemeler: Özellikle protez kapaklarda tomografi ve nükleer tıp
  yöntemleri kullanılabilir.
• Kan tahlilleri: İltihap belirteçleri, böbrek fonksiyonları ve kan sayımı.

Tedavi

Antibiyotik tedavisi

Endokardit tedavisinin temeli, damar yoluyla verilen uzun süreli antibiyotiktir. Tedavi genellikle
haftalarca sürer ve hastanede başlanır. Antibiyotik seçimi, kan kültüründe üreyen mikroorganizmaya
göre yapılır. Bazı seçilmiş hastalarda tedavinin bir bölümü, durum dengelendikten sonra ağızdan ya da
ayaktan sürdürülebilir. Tedavi süresinin tamamlanması çok önemlidir.

Cerrahi tedavi

Endokarditli hastaların önemli bir kısmında ameliyat gerekir. Ameliyat genellikle şu durumlarda
gündeme gelir:

• kapak hasarına bağlı kalp yetersizliği
• antibiyotiğe rağmen kontrol altına alınamayan enfeksiyon
• kapak çevresinde apse gelişmesi
• büyük ve kopma riski yüksek enfekte kitleler
• mantar ya da dirençli bakterilerin yol açtığı enfeksiyonlar
• protez kapak endokarditinin bazı biçimleri

Ameliyatta enfekte doku temizlenir ve kapak onarılır ya da değiştirilir. Ameliyatın zamanlaması,
hastanın durumuna göre acil, erken ya da planlı olabilir. Karar, kardiyolog, kalp cerrahı ve
enfeksiyon hastalıkları uzmanından oluşan bir ekip tarafından verilir. Aort kapağının hasar gördüğü
durumlar için aort kapak yetmezliği yazımıza bakabilirsiniz.

Endokardit ve ameliyat sonrası ateş

Kapak ameliyatı geçirmiş hastalarda ameliyattan sonra görülen ateşin farklı nedenleri olabilir.
Bunlardan biri kalp zarı iltihabıdır; bu konuyu
postperikardiyotomi sendromu yazımızda anlattık.
Protez kapak endokarditi ise daha nadir ama ciddi bir durumdur. Bu nedenle ameliyat sonrası ateşin
mutlaka hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Korunma

• Ağız hijyeni: Günde iki kez diş fırçalama, diş ipi kullanımı ve düzenli diş
  hekimi kontrolü.
• Cilt bakımı: Yaraların temiz tutulması; dövme ve piercing gibi işlemlerden
  risk grubundaki kişilerin kaçınması.
• Enfeksiyonların erken tedavisi: Deri ve idrar yolu enfeksiyonlarını ihmal etmemek.
• Koruyucu antibiyotik: En yüksek risk grubundaki hastalarda, diş eti ya da diş
  kökünü etkileyen bazı diş işlemlerinden önce koruyucu antibiyotik önerilir. Bu kararı hekiminiz
  verir.
• Bilgilendirme: Her diş hekimine ve hekime kapak hastalığınızı ya da protez
  kapağınızı bildirin.
• Kateter bakımı: Uzun süreli damar yolu olan kişilerde kateter bölgesinin temiz
  tutulması ve kızarıklığın bildirilmesi.

İyileşme ve uzun dönem

Tedavi sonrasında hastaların düzenli takip edilmesi gerekir. Endokardit geçiren kişilerde hastalığın
tekrarlama riski vardır. Bu nedenle korunma önlemlerine ömür boyu dikkat etmek önemlidir. Kapaklarda
kalan hasar, ekokardiyografi ile izlenir.

Sık sorulan sorular

Her diş işleminden önce antibiyotik almalı mıyım?

Hayır. Koruyucu antibiyotik yalnızca en yüksek risk grubundaki hastalarda ve belirli diş
işlemlerinden önce önerilir. Durumunuzu hekiminize sorun.

Endokardit tamamen iyileşir mi?

Erken tanı ve uygun tedaviyle birçok hasta iyileşir. Ancak kapakta kalıcı hasar kalabilir ve
tekrarlama riski vardır.

Ateşim var, kendim antibiyotik başlayabilir miyim?

Risk grubundaysanız başlamayın. Önce hekim değerlendirmesi ve gerekiyorsa kan kültürü alınmalıdır.

Endokardit bulaşıcı mı?

Hayır. Endokardit kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir.