Böbrek Hastalığı Olanlarda Kalp Ameliyatı

Kalp ve böbrek birbirine sıkı sıkıya bağlı iki organdır. Kronik böbrek hastalığı olan kişilerde
kalp damar hastalığı daha sık görülür ve bu hastaların bir kısmında kalp ameliyatı gerekir. Böbrek
hastalığı kalp ameliyatı kararını ve sürecini etkiler, ancak çoğu zaman ameliyatı engellemez. Bu
yazıda sürecin nasıl planlandığını anlatıyoruz.

Böbrek hastalığı ameliyatı nasıl etkiler?

Böbrekler vücuttaki sıvı, tuz ve mineral dengesini düzenler, atık maddeleri temizler ve kan
yapımına katkıda bulunur. Böbrek fonksiyonu azalmış hastalarda:

• sıvı fazlalığı ve buna bağlı nefes darlığı daha kolay gelişir
• potasyum gibi minerallerin dengesi bozulabilir, bu da ritim sorunlarına yol açabilir
• kansızlık sık görülür
• kanama eğilimi artabilir
• bazı ilaçların vücuttan atılması gecikir
• enfeksiyon riski yükselebilir

Böbrek yetmezliği, kalp ameliyatı risk skorlarında önemli bir etken olarak yer alır. Risk
hesaplamanın nasıl yapıldığını EuroSCORE yazımızda
anlattık.

Ameliyat sonrası böbrek fonksiyonu

Kalp ameliyatından sonra böbrek fonksiyonlarında geçici bir bozulma görülebilir. Buna
akut böbrek hasarı denir. Ameliyat öncesinde böbrek hastalığı olan kişilerde bu risk
daha yüksektir. Akut böbrek hasarının nedenleri arasında şunlar sayılabilir:

• ameliyat sırasında böbreklere giden kan akışının değişmesi
• kalp-akciğer makinesinin etkileri
• ameliyat öncesi anjiyografide kullanılan kontrast madde
• tansiyon düşüklüğü ve sıvı dengesindeki değişiklikler
• böbreği etkileyebilen bazı ilaçlar

Çoğu hastada bu bozulma hafiftir ve günler içinde düzelir. Bazı hastalarda ise geçici diyaliz
gerekebilir. Nadiren böbrek fonksiyonları eski düzeyine dönmeyebilir.

Böbrekleri korumak için alınan önlemler

Böbrek hastalığı olan kişilerde kalp ameliyatı planlanırken böbrekleri korumaya yönelik birçok
önlem birlikte uygulanır:

• Zamanlama: Mümkünse anjiyografi ile ameliyat arasında böbreklerin toparlanması
  için süre bırakılması.
• İlaç düzenlemesi: Böbreği zorlayabilecek ilaçların gözden geçirilmesi ve
  dozların böbrek fonksiyonuna göre ayarlanması.
• Sıvı dengesi: Ne fazla ne az sıvı verilmesi için yakın izlem.
• Tansiyon kontrolü: Böbreklere yeterli kan gitmesi için tansiyonun belirli bir
  düzeyde tutulması.
• Kan şekeri kontrolü: Özellikle diyabetli hastalarda.
• İdrar miktarı ve tahliller: Yoğun bakımda saat saat izlem.

Diyabet, böbrek hastalığının en sık nedenlerinden biridir. Bu iki durumun birlikte olduğu hastalar
için diyabetli hastada bypass yazımız da yol gösterici
olabilir.

Ameliyat öncesi hangi tahliller önemli?

Böbrek hastalığı olan kişilerde ameliyat öncesi değerlendirme biraz daha kapsamlıdır. Kreatinin ve
buna göre hesaplanan böbrek süzme hızı (eGFR), böbrek fonksiyonunun temel göstergesidir. Bunun
yanında potasyum, sodyum, kalsiyum ve fosfor gibi mineraller, kan sayımı ve idrar tahlili de
incelenir. Bazı hastalarda böbrek ultrasonu istenebilir.

Bu sonuçlar yalnızca ameliyat riskini değil, ameliyat sırasında kullanılacak ilaçların dozlarını ve
sıvı planını da belirler. Nefroloji hekiminizle düzenli takip ediliyorsanız son kontrol raporlarınızı
kalp ekibine iletmeniz, değerlendirmenin daha hızlı ve eksiksiz yapılmasını sağlar. Böbrek hekiminin
ameliyat öncesi görüşünün alınması da sıkça başvurulan bir yoldur.

Diyaliz hastası bypass olabilir mi?

Evet, uygun durumdaki diyaliz hastalarına bypass ve kapak ameliyatları yapılabilir. Bu hastalarda
ameliyat riski daha yüksektir, bu nedenle karar dikkatle verilir ve nefroloji ekibiyle yakın iş
birliği içinde planlanır.

Diyaliz hastalarında dikkat edilen bazı özel noktalar vardır:

• Ameliyattan önceki gün ya da aynı gün diyaliz yapılarak sıvı ve potasyum dengesinin
  sağlanması.
• Ameliyat sonrasında diyalizin yoğun bakımda sürdürülmesi.
• Fistül olan kolun korunması; bu koldan tansiyon ölçülmemesi ve damar yolu açılmaması.
• Bypass için kullanılacak damarların seçiminde fistül ve olası gelecekteki fistül ihtiyacının
  dikkate alınması.
• Kapak ameliyatlarında, diyaliz hastalarında kapak kireçlenmesinin daha hızlı olabileceğinin
  göz önünde bulundurulması.

Fistül bakımı ve korunması hakkında ayrıntılı bilgi için
diyaliz fistülü yazımıza bakabilirsiniz.

Yoğun bakım ve servis dönemi

Böbrek hastalığı olan kişiler ameliyattan sonra yoğun bakımda daha uzun kalabilir. Bu dönemde idrar
miktarı, kilo, kan tahlilleri ve sıvı dengesi yakından takip edilir. Yoğun bakım süreci hakkında
genel bilgi için yoğun bakım yazımızı okuyabilirsiniz.

Servise geçtikten sonra da günlük tartılma ve sıvı kısıtlaması gibi önlemler sürebilir. Taburculuk
öncesinde evde nasıl bir sıvı ve beslenme düzeni izleyeceğiniz, hangi tahlillerin ne zaman
tekrarlanacağı netleştirilmelidir.

Evde dikkat edilmesi gerekenler

• Her sabah aynı saatte tartılın ve kilonuzu not edin.
• Size önerilen sıvı ve tuz kısıtlamasına uyun.
• Reçetesiz ağrı kesici ve bitkisel ürün kullanmadan önce hekiminize danışın.
• Böbrek ve kalp kontrollerinizi aksatmayın.
• Diyaliz hastasıysanız seanslarınızı kaçırmayın.

Hangi durumlarda hekime başvurmalı?

• kısa sürede belirgin kilo artışı
• bacaklarda ya da yüzde artan şişlik
• idrar miktarında belirgin azalma
• kas güçsüzlüğü ya da çarpıntı

Sık sorulan sorular

Kalp ameliyatından sonra diyalize girmem gerekir mi?

Çoğu hastada gerekmez. Ameliyat öncesi böbrek fonksiyonu ciddi düzeyde azalmış olanlarda geçici
diyaliz ihtiyacı daha olasıdır. Bu riski ekibiniz size özel olarak değerlendirir.

Anjiyografiden hemen sonra ameliyat olmak böbreğe zarar verir mi?

Kontrast madde böbrekleri etkileyebilir. Durum acil değilse, böbreklerin toparlanması için
anjiyografi ile ameliyat arasında süre bırakılması tercih edilebilir.

Böbrek nakli bekliyorum, kalp ameliyatı olabilir miyim?

Nakil öncesi değerlendirmede kalp hastalığı saptanırsa önce kalp tedavisi planlanabilir. Bu karar
nakil ekibi ve kalp ekibi tarafından birlikte verilir.

Ameliyattan sonra böbrek değerlerim düzelir mi?

Geçici bozulmaların büyük bölümü günler ya da haftalar içinde düzelir. Kontrol tahlilleri bu
süreci takip etmek için yapılır.