Biküspit Aort Kapağı: Doğuştan İki Yapraklı Kapak

Aort kapağı normalde üç yaprakçıktan oluşur. Bazı kişilerde ise doğuştan yalnızca iki yaprakçık
bulunur. Bu duruma biküspit aort kapağı denir. En sık görülen doğuştan kalp
farklılıklarından biridir ve çoğu zaman yıllarca fark edilmez. Bu yazıda biküspit kapağın neden önemli
olduğunu, nasıl takip edildiğini ve tedavi seçeneklerini anlatıyoruz.

Ne kadar sık görülür?

Biküspit aort kapağı, toplumda yaklaşık yüz kişiden birinde ya da ikisinde görülür. Erkeklerde daha
sıktır. Birçok kişi bu durumu bir muayenede duyulan üfürüm ya da başka bir nedenle yapılan
ekokardiyografi sayesinde öğrenir. Bazı kişiler ise hayatları boyunca hiç sorun yaşamaz.

İki yapraklı kapak neden sorun yaratabilir?

İki yapraklı kapak, üç yapraklı kapağa göre daha fazla mekanik strese maruz kalır. Bu durum
zamanla şu sorunlara yol açabilir:

• Aort darlığı: Yaprakçıklar zamanla kalınlaşıp kireçlenir ve kapak dar açılır.
  Biküspit kapaklarda bu süreç üç yapraklı kapaklara göre daha erken yaşta, çoğu zaman orta yaşlarda
  ortaya çıkar.
• Aort yetmezliği: Kapak tam kapanmaz ve kan geri kaçar. Ayrıntılar için
  aort kapak yetmezliği yazımıza bakabilirsiniz.
• Aort genişlemesi: Biküspit kapağı olan kişilerde aortun başlangıç bölümü ve
  çıkan aort genişleyebilir. Bu genişleme kapaktaki sorunla aynı ölçüde ilerlemeyebilir.
• Endokardit: Kapak enfeksiyonu riski bir miktar artmıştır. Bkz.
  endokardit yazımız.

Biküspit kapak aort genişlemesi neden önemli?

Biküspit kapakla birlikte aort duvarında da yapısal farklılıklar olabileceği düşünülmektedir. Aort
genişledikçe, nadir de olsa aort duvarında yırtılma (diseksiyon) riski artar. Bu nedenle biküspit
kapağı olan kişilerde yalnızca kapak değil, aortun çapı da düzenli olarak ölçülür. Aort belirli bir
genişliğe ulaştığında, kapak iyi çalışsa bile ameliyat gündeme gelebilir.

Belirtiler

Kapak iyi çalıştığı sürece belirti olmaz. Darlık ya da yetmezlik geliştiğinde şu belirtiler ortaya
çıkabilir:

• eforla nefes darlığı
• eforla göğüs ağrısı ya da baskı
• eforla baş dönmesi ya da bayılma
• çabuk yorulma
• çarpıntı

Tanı ve takip

Tanı genellikle ekokardiyografi ile konur. Kapağın yapısı net görülemezse yutak yoluyla eko,
bilgisayarlı tomografi ya da kalp MR’ı kullanılabilir. Tomografi ve MR, aortun tamamını
değerlendirmek için de yararlıdır.

Takip aralığı, kapağın durumuna ve aortun genişliğine göre belirlenir. Kapak normal çalışıyor ve
aort genişlemesi yoksa takip aralıkları uzundur. Darlık, yetmezlik ya da aort genişlemesi varsa daha
sık kontrol gerekir. Takiplerin düzenli yapılması, doğru zamanda müdahale edebilmek için en önemli
adımdır.

Aile taraması

Biküspit aort kapağı ailesel olabilir. Bu nedenle biküspit kapağı ya da biküspit kapağa bağlı aort
genişlemesi olan kişilerin birinci derece yakınlarında (anne, baba, kardeş, çocuk) ekokardiyografi
ile tarama yapılması önerilebilir. Bu taramanın gerekliliğini hekiminizle konuşun.

Tedavi seçenekleri

Biküspit kapağın kendisi tedavi gerektirmez. Tedavi, gelişen soruna yöneliktir.

İzlem ve risk etkeni kontrolü

Tansiyonun hedef değerlerde tutulması, aort genişlemesinin ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı
olabilir. Sigaradan uzak durmak ve düzenli kontrollere gitmek önemlidir.

Kapak ameliyatı

Ciddi darlık ya da yetmezlik geliştiğinde kapak değişimi yapılır. Genç hastalarda kapak seçimi
özellikle önemlidir: mekanik kapak ömür boyu kan sulandırıcı gerektirir, biyolojik kapak ise yıllar
içinde yıpranabilir. Protez kapaklar hakkında bilgi için
protez kapak sorunları yazımıza bakabilirsiniz. Bazı genç
hastalarda hastanın kendi pulmoner kapağının kullanıldığı
Ross ameliyatı da bir seçenektir.

Uygun yapıda yetmezliği olan bazı biküspit kapaklar onarılabilir. Onarım, deneyimli merkezlerde
seçilmiş hastalarda uygulanır.

Aort ameliyatı

Aort belirli bir çapı aştığında, genişlemiş bölüm bir greftle değiştirilir. Kapak ameliyatı yapılacak
hastada aort da orta derecede genişlemişse, aynı seansta aortun onarılması önerilebilir.

Kateterle kapak yerleştirme

Kateterle kapak yerleştirme, biküspit kapaklarda da uygulanabilmektedir. Ancak kapağın yapısı ve
aort genişlemesi bu yöntemin uygunluğunu etkiler. Özellikle genç hastalarda karar kalp ekibi
tarafından dikkatle verilir.

Kontrollere giderken sorabileceğiniz sorular

• Kapağımda darlık ya da yetmezlik var mı, derecesi nedir?
• Aortumun çapı ne kadar, önceki ölçümle karşılaştırıldığında değişmiş mi?
• Bir sonraki kontrolüm ne zaman olmalı?
• Tomografi ya da MR ile aortun tamamına bakılması gerekiyor mu?
• Hangi egzersizleri yapabilirim, hangilerinden kaçınmalıyım?
• Ailemin taranması gerekir mi?

Ölçüm sonuçlarınızı bir dosyada saklamak, yıllar içindeki değişimin kolayca izlenmesini sağlar.
Farklı merkezlerde yapılan ölçümler arasında küçük farklar olabileceğini de unutmayın.

Günlük yaşam ve spor

Kapak iyi çalışıyor ve aort genişlemesi yoksa çoğu kişi normal yaşamını ve sporunu sürdürebilir.
Aort genişlemesi olan kişilerde ağır ağırlık kaldırma gibi ani ve yoğun zorlamalı egzersizler
konusunda dikkatli olmak gerekir. Ağız ve diş sağlığına özen göstermek endokardit riskini azaltır.
Gebelik düşünen kadınların, özellikle aort genişlemesi varsa, gebelik öncesinde değerlendirilmesi
önemlidir.

Sık sorulan sorular

Biküspit kapağım var, mutlaka ameliyat olacak mıyım?

Hayır. Birçok kişi uzun yıllar sorunsuz yaşar. Ancak darlık, yetmezlik ya da aort genişlemesi
gelişebileceği için düzenli takip gerekir.

Çocuklarımın da taranması gerekir mi?

Hastalık ailesel olabileceği için birinci derece yakınlarda ekokardiyografi taraması önerilebilir.
Hekiminizle konuşun.

Ağırlık çalışabilir miyim?

Aort genişlemesi yoksa ve kapak iyi çalışıyorsa birçok egzersiz uygundur. Aort genişlemesi varsa
ağır zorlamalı egzersizler için hekiminizin önerisini alın.

Ne sıklıkla kontrole gitmeliyim?

Takip aralığı kapağın durumuna ve aortun çapına göre değişir. Hekiminiz size özel bir aralık
belirler.