Aort Kapak Yetmezliği: Belirtiler ve Ameliyat Zamanlaması

Aort kapağı, kalbin sol ventrikülünden vücuda pompalanan kanın geri kaçmasını önleyen bir kapıdır.
Bu kapak tam kapanmadığında kanın bir kısmı kalbe geri döner. Bu duruma aort kapak
yetmezliği denir. Yıllarca sessiz ilerleyebildiği için ameliyat zamanlaması özellikle
önemlidir. Bu yazıda hastalığı ve tedavi kararını anlatıyoruz.

Aort kapağı nasıl çalışır?

Aort kapağı genellikle üç yaprakçıktan oluşur. Kalp kasıldığında yaprakçıklar açılır ve kan aorta
geçer. Kalp gevşediğinde yaprakçıklar kapanır ve kanın geri kaçmasını önler. Yaprakçıkların
kendisinde ya da kapağın oturduğu aort kökünde bir sorun olduğunda kapak tam kapanamaz.

Nedenleri

• Doğuştan kapak yapısı farklılıkları: Özellikle iki yapraklı (biküspit) aort
  kapağı. Ayrıntılar biküspit aort kapağı yazımızda.
• Aort kökünün genişlemesi: Aortun başlangıç bölümü genişlediğinde yaprakçıklar
  birbirine ulaşamaz. Yüksek tansiyon, bazı bağ dokusu hastalıkları ve yaş bu genişlemeye katkıda
  bulunabilir.
• Kapak enfeksiyonu: Endokardit yaprakçıklarda hasar ya da delik oluşturabilir.
  Bkz. endokardit yazımız.
• Romatizmal kalp hastalığı.
• Yaşa bağlı kapak dejenerasyonu.
• Aort diseksiyonu: Aortun duvarındaki yırtılma, ani ve ciddi kapak yetmezliğine
  yol açabilir. Bu acil bir durumdur.

Kronik ve akut yetmezlik

Aort kapak yetmezliği iki farklı biçimde ortaya çıkabilir:

• Kronik (yavaş gelişen) yetmezlik: Yıllar içinde gelişir. Kalp, artan yüke uyum
  sağlamak için genişler. Bu uyum sayesinde hasta uzun süre şikâyetsiz olabilir.
• Akut (ani) yetmezlik: Endokardit ya da aort diseksiyonu gibi durumlarda aniden
  gelişir. Kalbin uyum sağlamaya zamanı olmadığı için ciddi nefes darlığı ve dolaşım bozukluğu
  görülür. Acil tedavi gerekir.

Aort yetmezliği belirtileri

Kronik yetmezlikte belirtiler genellikle geç ortaya çıkar. Bu durum, kalbin fark edilmeden
genişleyebilmesi nedeniyle önemlidir. Görülebilecek belirtiler şunlardır:

• eforla gelen nefes darlığı ve çabuk yorulma
• kalp atışını belirgin hissetme, özellikle sol yana yatınca
• çarpıntı
• göğüs ağrısı
• ilerlemiş durumlarda yatınca nefes darlığı ve bacaklarda şişlik

Çoğu zaman hastalık, rutin muayenede duyulan bir üfürüm sayesinde fark edilir.

Tanı ve takip

Tanıda en önemli tetkik ekokardiyografidir. Bu tetkikle yetmezliğin derecesi,
kalbin boyutları, pompalama gücü ve aortun genişliği ölçülür. Gerekli durumlarda yutak yoluyla yapılan
eko, bilgisayarlı tomografi ya da kalp MR’ı kullanılabilir. Efor testi, şikâyeti olmadığını söyleyen
hastalarda gerçek efor kapasitesini ortaya koyabilir.

Hafif ve orta dereceli yetmezlikte düzenli aralıklarla ekokardiyografi takibi yapılır. Ciddi
yetmezlikte takip daha sık olur. Bu takiplerde kalbin boyutlarındaki ve pompalama gücündeki
değişiklikler dikkatle izlenir.

Aort yetmezliği ameliyat zamanı

Ciddi aort kapak yetmezliğinde ameliyat kararı genellikle şu durumlarda verilir:

• hastalığa bağlı belirtilerin ortaya çıkması
• belirti olmasa bile kalbin pompalama gücünün azalmaya başlaması
• belirti olmasa bile sol ventrikülün belirli ölçülerin üzerinde genişlemesi
• başka bir kalp ameliyatı yapılacak hastada eşlik eden ciddi yetmezlik
• aort kökü ya da çıkan aortun ameliyat gerektirecek ölçüde genişlemesi

Buradaki temel ilke, kalp kalıcı olarak zarar görmeden önce müdahale etmektir. Bu nedenle şikâyetiniz
olmasa bile düzenli takip hayati önem taşır.

Tedavi seçenekleri

İlaç tedavisi

İlaçlar kapağı onarmaz. Ancak tansiyonun kontrol altında tutulması ve kalp yetersizliği belirtilerinin
hafifletilmesi için kullanılabilir. Ameliyat için uygun olmayan hastalarda da belirtileri azaltmaya
yardımcı olur.

Kapak değişimi

En sık uygulanan cerrahi yöntemdir. Hasarlı kapak çıkarılır ve yerine mekanik ya da biyolojik bir
kapak yerleştirilir. Mekanik kapak dayanıklıdır ama ömür boyu kan sulandırıcı gerektirir. Biyolojik
kapakta kan sulandırıcı ihtiyacı çoğu zaman sınırlıdır ama kapak yıllar içinde yıpranabilir.

Kapak koruyucu ameliyatlar

Yaprakçıkların yapısı sağlamsa ve yetmezlik aort kökü genişlemesinden kaynaklanıyorsa, hastanın kendi
kapağı korunarak aort kökü onarılabilir. Bu ameliyatlar deneyim gerektirir ve uygun hastalarda
ömür boyu kan sulandırıcı ihtiyacını ortadan kaldırabilir.

Ross ameliyatı

Genç hastalarda, hastanın kendi pulmoner kapağının aort pozisyonuna taşındığı Ross ameliyatı bir
seçenek olabilir. Bkz. Ross ameliyatı yazımız.

Kateterle kapak yerleştirme

Kateterle kapak yerleştirme, aort darlığında yaygın olarak kullanılır. Saf aort yetmezliğinde ise
kapağın tutunacağı kireç bulunmadığı için teknik olarak daha zordur ve seçilmiş hastalarda
uygulanır.

Ameliyat sonrası

Ameliyattan sonra kalbin boyutları çoğu hastada zamanla küçülür ve pompalama gücü korunur ya da
düzelir. Düzenli ekokardiyografi takibi sürdürülür. Takip planı için
kontrol takvimi yazımıza bakabilirsiniz.

Gebelik ve aort yetmezliği

Hafif ve orta dereceli aort yetmezliği olan kadınlar çoğu zaman gebeliği iyi tolere eder. Ciddi
yetmezlikte, kalbin pompalama gücü azalmışsa ya da aort genişlemesi eşlik ediyorsa gebelik ek risk
taşıyabilir. Protez kapaklı kadınlarda ise kan sulandırıcı tedavisi özel planlama gerektirir. Bu
nedenle gebelik düşünen kadınların önceden kalp hekimiyle görüşmesi önerilir.

Günlük yaşamda dikkat edilecekler

• Tansiyonunuzu düzenli ölçün ve hedefte tutun.
• Ağız ve diş sağlığınıza özen gösterin.
• Ağır ve ani zorlamalı egzersizler öncesinde hekiminize danışın.
• Takip ekokardiyografilerinizi aksatmayın.

Sık sorulan sorular

Şikâyetim yok, neden ameliyat öneriliyor?

Aort yetmezliğinde kalp, belirti vermeden genişleyip zayıflayabilir. Belirli ölçümlere
ulaşıldığında, kalıcı hasar oluşmadan müdahale etmek uzun dönem sonuçları iyileştirir.

Hafif aort yetmezliği tehlikeli mi?

Hafif yetmezlik çoğu zaman uzun yıllar sorun yaratmaz. Ancak ilerleme olup olmadığını görmek için
düzenli takip gerekir.

Kapağım tamir edilebilir mi?

Yaprakçıklar sağlam ve sorun aort kökündeyse onarım mümkün olabilir. Uygunluk, ayrıntılı
görüntüleme ile belirlenir.

Spor yapabilir miyim?

Hafif ve orta yetmezlikte birçok egzersiz uygundur. Ciddi yetmezlikte ya da aort genişlemesi
varsa egzersiz türünü hekiminizle belirleyin.