Kalp Ameliyatından Sonra İştahsızlık ve Tat Değişikliği

Kalp ameliyatından sonra birçok hasta yemeklerin tadının değiştiğini, çabuk doyduğunu ya da hiç
canının yemek istemediğini söyler. Kalp ameliyatından sonra iştahsızlık sık görülen ve çoğu zaman
geçici bir durumdur. Ancak iyileşme döneminde yeterli beslenmek önemli olduğu için bu sorunu
ciddiye almak gerekir. Bu yazıda nedenlerini ve pratik çözüm yollarını anlatıyoruz.

İştah neden azalır?

• Ameliyatın vücuda etkisi: Büyük bir ameliyattan sonra vücut bir stres döneminden
  geçer; bu, iştahı baskılar.
• İlaçlar: Bazı ağrı kesiciler, antibiyotikler ve kalp ilaçları bulantı, ağızda
  metalik tat ya da iştahsızlığa neden olabilir.
• Anestezi ve solunum tüpü: Boğaz ağrısı ve ağız kuruluğu yemeyi zorlaştırabilir.
• Hareketsizlik ve kabızlık: Sindirim sistemi yavaşlar, şişkinlik hissi oluşur.
• Tuz kısıtlaması: Tuzu azaltılmış yemekler başlangıçta tatsız gelebilir.
• Yorgunluk ve uyku sorunları.
• Duygusal değişiklikler: Kaygı ve hüzün iştahı azaltabilir.
• Karaciğerde ya da bağırsakta geçici ödem: Özellikle sağ kalp yükünün arttığı
  durumlarda erken doyma hissi olabilir.

Tat değişikliği

Ameliyat sonrası tat alma bozukluğu oldukça sık görülür. Bazı hastalar yemekleri tatsız, bazıları
metalik ya da acı bulur. Et kokusundan rahatsız olmak da sık bir şikâyettir. Bu değişiklikler
genellikle haftalar içinde düzelir. Ağız hijyenine dikkat etmek, bol su içmek ve ilaçlarla ilgili
şüpheleri hekimle paylaşmak bu dönemi kolaylaştırır.

Neden yeterli beslenmek önemli?

İyileşme döneminde vücut yaraları onarmak, kas gücünü korumak ve bağışıklığı güçlü tutmak için
enerjiye ve proteine ihtiyaç duyar. Yetersiz beslenme şu sorunlara yol açabilir:

• yaraların geç iyileşmesi
• kas kaybı ve halsizlik
• enfeksiyonlara yatkınlık
• yürüme ve günlük işlere dönüşte gecikme

Ameliyat sonrası bir miktar kilo kaybı sık görülür. Ancak kilo kaybının hızlı ve belirgin olması,
özellikle ileri yaştaki hastalarda dikkat gerektirir.

Pratik öneriler

• Az ve sık yiyin: Günde üç büyük öğün yerine beş altı küçük öğün tercih edin.
• Önce proteini yiyin: Tabağınızdaki yumurta, balık, tavuk, yoğurt ya da
  baklagilleri öncelikli olarak tüketin.
• Besin değeri yüksek atıştırmalıklar: Yoğurt, peynir, bir avuç tuzsuz kuruyemiş,
  meyve gibi seçenekleri elinizin altında bulundurun.
• Tatlandırmak için tuz yerine: Limon, sirke, sarımsak, soğan, taze otlar ve
  baharatlar kullanın.
• Sıcaklığı deneyin: Bazı hastalar ılık ya da soğuk yiyecekleri daha kolay tolere eder.
• Kokuları azaltın: Yemek pişerken başka bir odada bulunmak ya da pencereyi açmak
  bulantıyı azaltabilir.
• Çorbalar ve yumuşak yiyecekler: Boğaz ağrısı ya da çiğneme güçlüğü varsa kolay
  tüketilir.
• Sıvıları öğün arasında için: Yemekle birlikte çok sıvı almak çabuk doyurur.
• Kısa yürüyüşler: Hareket iştahı artırır ve kabızlığı azaltır.
• Sofrayı paylaşın: Ailece yemek yemek iştahı olumlu etkileyebilir.

Özel durumlar

Diyabet

İştahsızlık kan şekerini düşürebilir, ilaç dozlarının ayarlanması gerekebilir. Şeker ölçümlerinizi
düzenli yapın ve düşük değerleri hekiminize bildirin. Ayrıntılar için
diyabetli hastada bypass yazımıza bakabilirsiniz.

Mekanik kapak ve kan sulandırıcı

Beslenmedeki büyük değişiklikler, özellikle yeşil yapraklı sebze tüketiminin aniden değişmesi,
bazı kan sulandırıcıların etkisini değiştirebilir. İştah düzeldikçe INR değerinin takibi önem kazanır.
Bu konuyu INR takibi yazımızda anlattık.

Sıvı kısıtlaması

Size sıvı kısıtlaması önerildiyse, çorba ve sulu yiyecekleri de bu miktara dahil edin.

Örnek bir günlük düzen

İştahı az olan bir hasta için gün şöyle planlanabilir. Bu bir diyet listesi değil, fikir vermesi için
hazırlanmış bir örnektir; kendi durumunuza göre hekiminiz ya da diyetisyeniniz uyarlama yapar.

• Kahvaltı: bir yumurta, bir dilim tam tahıllı ekmek, az tuzlu peynir, domates ve
  salatalık
• Ara öğün: bir kase yoğurt ve birkaç dilim meyve
• Öğle: küçük bir kase sebze ya da mercimek çorbası, bir porsiyon ızgara balık ya da
  tavuk
• Ara öğün: bir avuç tuzsuz kuruyemiş ya da bir dilim ekmekle peynir
• Akşam: zeytinyağlı sebze yemeği, bulgur ya da pilav, cacık
• Yatmadan önce: gerekirse küçük bir kase yoğurt ya da bir bardak süt

Porsiyonlar küçük olabilir; önemli olan gün boyunca düzenli aralıklarla bir şeyler yemektir.

Takviye ürünler

Bazı hastalarda hekim ya da diyetisyen tarafından protein ve enerji içeren beslenme destek ürünleri
önerilebilir. Bu ürünleri ve vitamin takviyelerini kendi başınıza başlamayın; bazıları ilaçlarınızla
etkileşebilir ya da tuz, şeker ve potasyum içeriği açısından sizin için uygun olmayabilir.

Hekiminize başvurmanız gereken durumlar

• birkaç günden uzun süren ve hiç yiyememe düzeyinde iştahsızlık
• sürekli bulantı ya da kusma
• istemsiz ve hızlı kilo kaybı
• karın şişliği, sağ üst karın bölgesinde dolgunluk hissi
• uzun süren kabızlık ya da ishal
• siyah dışkı

Genel iyileşme süreci ve haftalık beklentiler için
ilk 6 hafta rehberimize, uyku ile ilgili
öneriler için uyku yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İştahım ne zaman geri gelir?

Çoğu hastada birkaç hafta içinde belirgin biçimde düzelir. Hareket arttıkça ve ilaçlar
düzenlendikçe iştah da genellikle toparlanır.

Ameliyattan sonra kilo vermem normal mi?

Bir miktar kilo kaybı sık görülür. Hızlı ve belirgin kilo kaybı ise hekime bildirilmelidir.

Yemeklere tuz koymadan nasıl lezzet verebilirim?

Limon, sirke, sarımsak, soğan, taze otlar ve baharatlar tuzsuz yemeklere lezzet katar. Hazır
baharat karışımlarının tuz içeriğine dikkat edin.

Ağzımdaki metalik tat ilaçlardan mı?

Bazı ilaçlar tat değişikliğine yol açabilir. İlaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın; bu durumu
hekiminizle konuşun.