Kalp Ameliyatı Öncesi Sigarayı Bırakmak: Neden Her Gün Önemli?

Ameliyat öncesi sigara bırakma, hastanın kendi elinde olan en etkili hazırlık adımlarından biridir.
“Nasılsa ameliyat olacağım, artık fark etmez” düşüncesi yaygın ama yanlıştır. Bırakılan her gün
akciğerleriniz, damarlarınız ve yaralarınız için bir kazançtır.

Sigara ve kalp ameliyatı: ne ilişkisi var?

Sigara, kalp damar hastalıklarının en önemli nedenlerinden biridir. Ancak ameliyat açısından
etkileri bununla sınırlı değildir. Sigara içen hastalarda ameliyat sonrası dönemde şu sorunlar daha
sık görülür:

• akciğerde balgam birikmesi, akciğer sönmesi ve zatürre
• solunum cihazından ayrılmada gecikme
• göğüs kemiği ve bacak yaralarında geç iyileşme ve enfeksiyon
• yoğun bakımda ve hastanede daha uzun kalış
• uzun dönemde bypass greftlerinin daha erken daralması

Sigaradaki karbonmonoksit kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltır. Nikotin damarları daraltır.
Duman ise akciğerlerdeki temizleme mekanizmasını bozar. Bu üç etki bir araya geldiğinde vücudun
ameliyata verdiği yanıt zorlaşır.

Kaç hafta önceden bırakmak gerekir?

Ne kadar erken, o kadar iyi. Çalışmalar, ameliyattan birkaç hafta önce bırakmanın akciğer ve yara
komplikasyonlarını azalttığını göstermektedir. Bırakma süresi uzadıkça fayda da artar.

Bununla birlikte kısa süre önce bırakmak da boşuna değildir. Bırakıldıktan sonraki ilk bir iki gün
içinde kandaki karbonmonoksit düzeyi düşmeye başlar ve dokulara ulaşan oksijen artar. Ameliyatınız
yakın bir tarihte olsa bile bugün bırakmak doğru karardır.

Bazı hastalar ameliyattan hemen önce bırakınca öksürüklerinin arttığını fark eder. Bu genellikle
akciğerlerin temizlenmeye başladığının işaretidir ve kalıcı değildir. Yine de öksürük şiddetliyse
ya da ateşle birlikteyse hekiminize bildirin.

Bırakmak için pratik yollar

Yıllarca süren bir alışkanlığı bırakmak kolay değildir. Ameliyat kararı ise güçlü bir motivasyon
olabilir. Şu adımlar işe yarar:

• Bir bırakma günü belirleyin ve bunu çevrenize söyleyin.
• Evdeki ve arabadaki tüm sigara ile ilgili eşyaları kaldırın.
• Tetikleyicileri tanıyın: çay sonrası, yemek sonrası ya da stresli anlar gibi.
  Bu anlar için bir alternatif belirleyin, örneğin kısa bir yürüyüş ya da su içmek.
• Destek alın. ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ücretsiz destek sunar. Sigara
  bırakma polikliniklerinden de yardım alabilirsiniz.
• Hekiminize danışın. Sigara bırakmayı kolaylaştıran tedaviler vardır. Bunların
  kalp hastaları için uygunluğunu hekiminiz değerlendirir.

Yoksunluk belirtileriyle baş etme

Sigarayı bıraktıktan sonraki ilk günlerde huzursuzluk, sinirlilik, uyku sorunu, iştah artışı ve
dikkat dağınıklığı görülebilir. Bu belirtiler genellikle ilk haftalarda en yoğundur ve zamanla azalır.

• Sigara isteği çoğu zaman birkaç dakika içinde geçer. O dakikaları başka bir işle doldurun.
• Bol su için ve düzenli uyumaya çalışın.
• İştah artışına karşı sebze, meyve gibi hafif atıştırmalıklar hazırlayın.
• Derin nefes egzersizleri hem isteği azaltır hem de ameliyat sonrası için pratik olur. Bu
  egzersizleri nefes egzersizleri yazımızda
  anlattık.

Elektronik sigara ve diğer ürünler

Elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve nargile de nikotin ve zararlı maddeler içerir. Bu
ürünlerin ameliyat öncesinde güvenli bir alternatif olduğunu gösteren yeterli kanıt yoktur.
Nargilenin duman yükü ise sigaradan az değildir. Ameliyat hazırlığında hedef, tüm tütün ve nikotin
ürünlerinden uzak durmaktır.

Aile ve çevrenin rolü

Sigarayı bırakma çabası yalnızca hastanın meselesi değildir. Aile üyelerinin ve yakın arkadaşların
desteği başarı şansını belirgin biçimde artırır. Bu destek birkaç basit davranışla sağlanabilir:

• evde ve arabada sigara içilmemesi
• misafirlere sigara ikram edilmemesi ve ortak alanlarda sigara içilmemesi
• zor anlarda eleştirmek yerine cesaretlendirmek
• birlikte yürüyüş gibi sigarayı hatırlatmayan etkinlikler planlamak

Evde sigara içen biri varsa, bu dönemi onun için de bir bırakma fırsatına dönüştürmek mümkündür.
Birlikte bırakan kişilerin birbirine destek olması çoğu zaman iki taraf için de işi kolaylaştırır.
Kayma yaşanırsa, yani bir iki sigara içilirse, bunu tamamen başarısızlık olarak görmemek ve hemen
yeniden başlamak önemlidir. Tek bir kayma, bırakma kararının bittiği anlamına gelmez.

Ameliyattan sonra ne olacak?

Ameliyat sonrası dönem, sigarasız yaşamı kalıcı hâle getirmek için güçlü bir fırsattır. Hastanede
geçirilen günler zaten sigarasız geçer. Eve döndükten sonra yeniden başlamamak, bypass greftlerinin
ve yeni kapağın uzun ömürlü olması açısından çok önemlidir.

Evde sigara içen başka kişiler varsa onların da en azından sizin yanınızda içmemesi gerekir. Pasif
içicilik de akciğer ve damar sağlığını olumsuz etkiler. Kontrol muayenelerinde sigara durumunuzu
açıkça paylaşın; yeniden başladıysanız bunu saklamak yerine destek istemek çok daha faydalıdır.

Kimler için ek destek önemli?

• daha önce bırakmayı deneyip başarısız olanlar
• günde çok sayıda sigara içenler
• kaygı ya da depresyon belirtileri yaşayanlar
• KOAH gibi akciğer hastalığı olanlar

Sık sorulan sorular

Ameliyatıma birkaç gün kaldı, şimdi bırakmanın faydası var mı?

Evet. Kısa süre önce bırakmak bile kandaki karbonmonoksiti azaltır ve dokulara giden oksijeni
artırır. Bırakmaya başlamak için hiçbir zaman geç değildir.

Azaltmak yeterli olur mu?

Azaltmak bir başlangıç olabilir, ancak asıl fayda tamamen bırakıldığında görülür. Hedefiniz
ameliyattan önce sıfıra inmek olmalıdır.

Nikotin bandı kullanabilir miyim?

Nikotin içeren ürünlerin kalp hastalarında kullanımı hekim kararı gerektirir. Kendi başınıza
başlamadan önce kalp hekiminize danışın.

Ameliyattan sonra bir tane içsem ne olur?

Tek bir sigara bile damarları daraltır ve yeniden başlama riskini artırır. İstek geldiğinde
destek hattını arayın ya da ekibinizle konuşun.